Wat is delta V?
Delta V is de snelheidsverandering die een voertuig ondergaat op het moment van een botsing. Dit wordt berekend door een verkeersongevallenanalist op basis van schade aan het voertuig, foto’s en soms simulatiesoftware. De uitkomst wordt uitgedrukt in kilometer per uur.

Belangrijk om te begrijpen is dat delta V alleen iets zegt over de verandering in snelheid van het voertuig en niet rechtstreeks over de kracht die op het lichaam van de inzittende heeft ingewerkt, zoals op de nek of het hoofd.

Hoewel delta V door verzekeraars vaak wordt gezien als een belangrijke factor om belasting op inzittenden te beschrijven, is het slechts één van de vele factoren. Het zegt bijvoorbeeld niets over:

• de lichamelijke kwetsbaarheid van een persoon,
• de zithouding,
• de kwaliteit van de stoel en hoofdsteun,
• of de richting van de aanrijding.

Juridisch kader: causaliteit en het driestappencriterium
In het Nederlandse aansprakelijkheidsrecht moet een slachtoffer aantonen dat er een oorzakelijk verband (causaliteit) bestaat tussen het ongeval en de klachten. Bij letselschade, vooral bij klachten zoals nekpijn, hoofdpijn en concentratieproblemen, stellen rechters echter geen onevenredig hoge eisen aan dat bewijs.

In de rechtspraak wordt in veel gevallen gebruik gemaakt van een driestappencriterium. Om te kijken of sprake is van causaal verband wordt dan naar het volgende gekeken:

1. vóór het ongeval geen vergelijkbare klachten bestonden;
2. het ongeval de klachten kan veroorzaken;
3. er geen andere verklaring voor de klachten is.

Als aan deze drie voorwaarden is voldaan, wordt het causaal verband in principe aangenomen. Dit komt bijvoorbeeld heel duidelijk naar voren in een uitspraak van de rechtbank Limburg van 4 augustus 2021 (ECLI:NL:RBLIM:2021:6222).

Lage delta V? Dat sluit causaliteit niet uit
Een lage delta V is voor verzekeraars vaak een reden om causaliteit te betwisten.

In de rechtspraak is inmiddels duidelijk: een lage delta V betekent niet automatisch dat er geen letsel kan zijn ontstaan. Een lage aanrijdingssnelheid is wel reden om kritisch te kijken naar de oorzaak van de fysieke klachten, maar is geen reden om aan te nemen dat een causaal verband tussen de fysieke klachten en een aanrijding ontbreekt als de snelheid bij de aanrijding laag is.

Dit kwam bijvoorbeeld ter sprake in een uitspraak van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden van 23 januari 2018 (ECLI:NL:GHARL:2018:733). Het hof oordeelde in deze zaak dat een geringe delta V niet in de weg staat aan het aannemen van causaal verband.  Het is wel een factor die meeweegt. In deze zaak werd ook benadrukt dat:

• vrouwen een grotere kans hebben op whiplashklachten; en
• extra medisch deskundigenonderzoek in een dergelijke zaak vaak nodig is voor onderzoek naar het (voort)bestaan en de omvang van de klachten en naar het causaal verband tussen klachten en het ongeval.

Een andere uitspraak waarin dit speelde is van de rechtbank Den Haag (ECLI:NL:RBDHA:2021:7414). De rechtbank bevestigde op 14 mei 2021 dat ook bij een lage impact een causaal verband mogelijk is. In deze zaak werd bovendien vastgesteld dat neuropsychologische klachten kunnen passen bij licht hersenletsel. Dit kan zelfs bij een lage delta V.

Een andere uitspraak si op 4 augustus 2021 gedaan door de rechtbank Limburg (ECLI:NL:RBLIM:2021:6222). Hier ging het om een delta V van 6,7 tot 9,9 km/uur. De rechtbank oordeelde dat ook dan causaal verband mogelijk is. Het eerder genoemde driestappencriterium werd toegepast en het verband werd aangenomen.

Een vierde uitspraak is van het gerechtshof Arnhem (ECLI:NL:GHARN:2001:AB1425) dat (al!) op 3 april 2001 oordeelde dat er geen harde ondergrens bestaat voor botsingssnelheid. Het hof stelde dat whiplash ook kan optreden bij minder dan 10 km/uur en zonder kennis van individuele kwetsbaarheid geen harde grens kan worden getrokken.

Verweer van verzekeraars
Verzekeraars verwijzen vaak naar een richtlijn van de Nederlandse Vereniging voor Neurologie (NVN), waarin staat dat er “sterke aanwijzingen zijn dat een impactsnelheid tot circa 15 km/uur geen gevolgen heeft.”

Rechters volgen dit standpunt echter niet zonder meer. Belangrijk in dit verband is het onderzoek van TNO, dat in meerdere uitspraken wordt aangehaald.[1]

De kern van de TNO-conclusie is: Delta V kan hooguit een eerste grove inschatting geven van de kans op whiplash. Door de vele andere factoren (menselijk en voertuiggebonden) is het niet mogelijk om een harde grens vast te stellen waarboven wel en waaronder geen letsel ontstaat.

Individuele risicofactoren zijn doorslaggevend
Delta V zegt niets over de persoon zelf. In het recht geldt bovendien een belangrijk uitgangspunt: de dader moet het slachtoffer nemen zoals hij of zij is.

Dat betekent dat:

• ook schade bij extra kwetsbaarheid vergoed moet worden;
• de aansprakelijke partij zich niet kan verschuilen achter het argument dat iemand “gevoeliger” is dan gemiddeld.

Het belang van een medisch deskundigenrapport
Hoewel een lage delta V geen doorslaggevend argument is, kan het wel betekenen dat extra onderbouwing nodig is. Rechters verwachten in zulke gevallen vaak een goed medisch deskundigenrapport.

Conclusie
De Nederlandse rechtspraak is helder: Een lage delta V staat niet automatisch in de weg aan het aannemen van causaal verband. Het is slechts één factor binnen een bredere beoordeling. Andere aspecten zijn minstens zo belangrijk. Denk hierbij aan persoonlijke omstandigheden, het verloop van klachten en medisch bewijs.

[1] Zie onder meer Rechtbank Den Haag 14 mei 2021 ECLI:NL:RBDHA:2021:7414, r.o. 4.7.